Reportare

Menü

Kategoriler

Arama

Uzmanımız Ozan Bingöl bu ay vergide ihbar ve ihbar ödülü konusunu ele alıyor. Vergi kaçırmanın haksız kazanç olduğuna işaret eden Ozan Bingöl, vergi kaçağının önlenmesiyle ilgili alınan önlemlere ve vergi kaçağı ihbarına getirilen teşviklere değiniyor. Bingöl'ün bildirdiğine göre 2015 yılında vergi kaçağı ihbar eden 338 kişiye toplam 6 milyon TL'nin üzerinde ödül verildi.

Reportare: Ozan Bey bu aralar sıkça duyduğumuz bir konu var: Vergi ihbarı. Nedir bu?

Ozan Bingöl: Anayasamızın “Vergi Ödevi” başlıklı 73. Maddesi  “herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür” der. İhbar kelime itibariyle vatandaşa çok sevimli ve ilgi çekici gelmez. İhbarın konusu ne olursa olsun toplumumuzda pek hoş karşılanmaz. Ancak vergi kayıp ve kaçağı ile mücadelede etkin bir yöntem olduğu gayet iyi biliniyor.  Bence Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellefleri için elde edilen gelir ve kazançlarla ilgili beyanda bulunmak ve vergi ödemek ne kadar önemli ise; bu yükümlülükten kaçmak üzere gelirini beyan etmesi gerektiği halde beyan etmeyen veya eksik beyan eden kişi ve kurumları Devlete bildirmek de o derece önemlidir. İhbar müessesesi ödenmeyen vergilerin takip ve tahsilini kolaylaştırıyor.

Reportare: Bir tür vatandaşlık görevi mi bu yani?

Ozan Bingöl: Elbette öyle ama ihbarı yapan kişiye, uygun şartları da taşıyorsa  belirli bir miktar ihbar ikramiyesine hak kazanıyor. Ülkemizin önemli ekonomik sorunlarından biri olan kayıt dışılık; rekabet gücünü önemli ölçüde etkilemekte, kamu finansman yapısının sağlıklı işlemesine engel olmaktadır. Ekonomide haksız rekabetin önlenmesi, ekonomik gelişmelerin sağlıklı bir seyir izlemesi ve sağlam bir sosyal güvenlik yapısının tesis edilmesi için kayıt dışılıkla mücadele büyük önem taşımaktadır. 

Reportare: Nasıl işliyor bu mekanizma?

Ozan Bingöl: İlk olarak şunu belirtelim temel hak ve özgürlükler Anayasa ile güvence altına alınır. Bugün yürürlükte olan Anayasa’mızın 74. maddesinde yer alan dilekçe ve bilgi edinme hakkına ilişkin düzenlemeye göre vatandaşlar, kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkına sahiptirler. Aynı maddede başvuru sonucunun, gecikmeksizin dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirileceği de açıkça belirtilmiştir.

İhbar 444 0 189 VİMER (Vergi İletişim Merkezi) hattına yapılabildiği gibi Anayasa ile güvence altına alınan, kişilerin kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında yetkili makamlara yazı ile başvuru hakkı olan “Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun” ile de yapılabilmektedir. Buna göre yetkili makamlara verilen veya gönderilen dilekçelerde dilekçe sahibinin;

- Adı, soyadının,

- İmzasının,

- İş veya ikametgah adresinin,

bulunması zorunludur.

Diğer taraftan aynı yasada yukarıdaki şartları taşımayan dilekçeler ile beli bir konuyu ihtiva etmeyen veya yargının görev alanına giren konularla ilgili olan dilekçelerin incelenmeyeceği ile ilgili hüküm bulunmaktadır.

Reportare: Vergi ihbarcılarına ödeme ne zamandan beri uygulanıyor ve muhbirlere ne kadar para, nasıl ödeniyor?

Vatandaşlar tarafından vergi kayıp ve kaçağını ihbar edenlere ödenen ihbar ikramiyesi, 1931 tarihinde yürürlüğe giren ve halen uygulanmakta olan 1905 Sayılı "Menkul ve Gayrimenkul Emval İle Bunların İntifa Haklarının ve Daimi Vergilerin Mektumlarını Haber Verenlere Verilecek İkramiyelere Dair Kanun" hükümlerine göre ödenmektedir.

1931 tarihinde yürürlüğe giren ve 85 yıldır uygulanmakta olan 1905 sayılı Kanunun amacı, vergi kayıp ve kaçağını bir ölçüde de olsa önleyebilmek, vergi kaçağına sebebiyet verenleri ihbar müessesesi ile ortaya çıkarmak ve ihbarı sabit görülenleri ise ödüllendirmektir. Gerekli şartları taşıyan ve somut bilgi ve belgelerle desteklenen ihbar dilekçeleri incelemeye sevk edilmekte, düzenlenen İhbar İkramiyesi Görüş Raporuna istinaden, tahakkuk eden vergi ve vergi ziyaı cezası tutarı üzerinden %10 oranında hesaplanan ikramiyenin 1/3’ü verginin kesin tahakkukunda, kalan 2/3’ü ise tahsilat sonrasında muhbire ödenmektedir.

Ancak, belli bir konuyu ihtiva etmeyen; kişi, kurum ve olayla doğrudan bağlantı kurulmaksızın genel nitelikli ifadeler taşıyan ya da yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olan; adı, soyadı ve imzası ile iş veya ikametgah adresi bulunmayan veya yanlış isim ve adres bulunan ya da bu şartları taşımakla birlikte inandırıcı mahiyette olmayan, olayla ilgili yeterli bilgi ve belge ile desteklenmeyen ihbar dilekçelerinin, Vergi İdaresi tarafından işleme konulmayacağı unutulmamalıdır.

Bir muhbire ikramiye ödenebilmesi için aşağıda yer alan bazı şartların gerçekleşmesi gerekmektedir.

  • Muhbirin ihbar ettiği vergi kayıp ve kaçağı hakkında, ihbar ikramiyesi talebinde bulunması gerekmektedir,
  • Muhbirin ihbarından önce vergi incelemesine başlanmamış olması gerekir,
  • Muhbirin, vergi incelemesi bitmeden ihbarından vazgeçmemesi gerekir,
  • Muhbirin yaptığı ihbarın, somut olaylara ve delillere dayanması gerekir,
  • İhbar konusu ile bulunan matrah farkları arasında illiyet bağı olması gerekir,
  • İnceleme elemanına ihbar konusu ile ilgili bilgi ve somut belgeleri vermesi gerekir,
  • İsimsiz ihbarlarda vergi incelemesi bitmeden, muhbirin ortaya çıkmış olması gerekir,
  • Muhbire ihbar ikramiyesi ödenebilmesi için bulunan vergi ve ceza farkının mutlaka vergi incelemesine dayalı olarak bulunması gerekir,
  • Vergi inceleme elemanının vergi inceleme raporlarında ayrı olarak “İhbar İkramiyesi Görüş Raporu” düzenlemesi ve bu raporda ikramiye ödenmesi konusunda olumlu görüş bildirmesi gerekir.

İhbar ikramiyesi ödenmesi için, muhbirin vergi kaçırmaya dahil olup olmamasının önemi yoktur. Aynı konuda birden fazla muhbir ihbarda bulunursa ihbar ikramiyesi önce ihbarda bulunana verilir (1). Kayıt dışı ekonomik faaliyetler azaldıkça, buna paralel olarak toplumun vergi bilinci artacak ve toplumda vergi kültürü yerleşecektir. Bu kapsamda, Devletimizin hizmet kalitesini iyileştirerek kayıt dışı ekonomiyi azaltmaya ve vergiye gönüllü uyumu artırmaya yönelik çalışmaları büyük önem taşımaktadır. Kişisel olarak bireylerin bu sürece ihbar sistemi yoluyla katkı vermesi de aynı derecede öneme sahiptir.

Gelir İdaresi Başkanlığının internet sayfasında yer alan (Gelir İdaresi Başkanlığı Faaliyet Raporları) ihbar dilekçe sayısı ve muhbirlere ödenen ikramiye tutarları aşağıdaki tabloda yer almaktadır

Yılı

İhbar İkramiyesi Ödenen Kişi Sayısı

Ödenen İhbar İkramiyesi Tutarı (TL)

2011

173

4.219.672,00

2012

196

3.082.853,00

2013

462

7.105.157,00

2014

296

6.202.554,00

2015

338

6.045.626,00